وقتی صحبت از خرید یا استفاده از یک تفنگ بادی میشه، اولین سوالی که ذهن بسیاری از ما رو مشغول میکنه اینه: کدوم کالیبر (Caliber) مناسبه؟
در این مقاله، قراره به زبان ساده و کاربردی، انواع کالیبرهای رایج رو بررسی کنیم، کاربرد هر کدوم رو توضیح بدیم و کمک کنیم تا بر اساس نیاز و هدفتون، انتخاب درستی داشته باشین.
فهرست مطالب
اصلاً کالیبر یعنی چی؟
کالیبر یا قطر لولهی داخلی تفنگ به میلیمتر یا اینچ بیان میشه و در واقع همون اندازهی گلوله یا ساچمهایه که توی لوله جا میگیره. مثلاً:
- .177 اینچ (تقریباً ۴٫۵ میلیمتر)
- .22 اینچ (تقریباً ۵٫۵ میلیمتر)
- .25 اینچ (تقریباً ۶٫۳۵ میلیمتر)
- و حتی بزرگترها مثل .30، .45 یا .50
هر چقدر کالیبر بزرگتر باشه، ساچمه یا پرتابه (Pellet) سنگینتر و قدرت تخریبش بیشتره… ولی داستان فقط به قدرت ختم نمیشه.
اشتباه رایج: توجه به سرعت (FPS) بهجای انرژی (FPE)
🔸 بیشتر سازندهها و فروشندهها برای تبلیغ تفنگها از عدد FPS (Feet Per Second – فوت بر ثانیه) استفاده میکنن. مثلاً میگن:
“این تفنگ ساچمه رو با سرعت 1200 FPS شلیک میکنه!”
اما باید بدونید که این عدد لزوماً به معنای قویتر بودن تفنگ نیست.
✅ مهمتر از سرعت، انرژی خروجی یا همون FPE (Foot-Pounds of Energy) هست. این یعنی چقدر نیرو موقع برخورد به هدف وارد میشه. این انرژی بر اساس جرم و سرعت ساچمه محاسبه میشه.
برای درک بهتر:
- یه ساچمهی سبک با سرعت بالا ممکنه انرژی کمتری تولید کنه.
- ولی یه ساچمهی سنگینتر حتی با سرعت کمتر میتونه انرژی بیشتری وارد کنه.
جدول راهنمای انتخاب کالیبر بر اساس کاربرد
| کاربرد | کالیبر مناسب | حداقل انرژی (FPE) | توضیحات |
|---|---|---|---|
| تمرین و تفریح | .177 یا .22 | 6 تا 12 FPE | برای هدفگیری روی هدفهای ثابت یا قوطیها عالیه. دقت بالا، هزینه پایین ساچمه. |
| شکار حیوانات کوچک (سنجاب، خرگوش) | .22 | 12 تا 20 FPE | .22 تعادل خوبی بین قدرت و دقت داره. نفوذ کافی برای حیوانات کوچک. |
| شکار متوسط (راکون، صاریغ، خرگوش صحرایی) | .25 یا .30 | 30 تا 50 FPE | ساچمههای سنگینتر و انرژی بالاتر، شلیک دقیق و کشندهتر. |
| شکار سنگین (گراز وحشی، گوزن) | .45 یا .50 | 100+ FPE | اینجا دیگه با “تفنگ بادی معمولی” طرف نیستیم! PCPهای قدرتمند لازم دارین. |
بررسی دقیقتر هر کالیبر رایج
🔹 کالیبر .177
- سبکترین و سریعترین پرتابهها رو داره.
- مناسب برای مسابقات تیراندازی، تمرین هدفگیری و شکارهای خیلی سبک.
- به خاطر کوچیکی ساچمه، برد بلندتری داره.
- دقت بالاتر در فواصل کوتاه.
✅ مناسب برای: تازهکارها، تیراندازی داخل حیاط یا فضای بسته، هدفگیری با دقت بالا.
🔹 کالیبر .22
- سنگینتر از .177 ولی هنوز اقتصادی و در دسترس.
- قدرت نفوذ بیشتر، مناسب برای شکار سنجاب یا خرگوش.
- نسبت به .177 انرژی بیشتری تولید میکنه و تأثیرگذاری بیشتری روی هدف داره.
✅ مناسب برای: شکارهای سبک، استفاده در فضای باز، کسانی که دنبال “همهکاره” میگردن.
🔹 کالیبر .25
- پرتابههای سنگینتر، قدرت توقف بیشتر (Stopping Power).
- برای شکار حیوانات متوسط در فاصلههای کمتر از 50 یارد عالیه.
- نیاز به تفنگهای قویتر داره، مثل **PCP (Pre-Charged Pneumatic)**ها.
✅ مناسب برای: کسانی که تفنگ بادی رو جدی میگیرن و دنبال شکار مؤثرترن.
🔹 کالیبر .30، .45 و .50
- اینا دیگه وارد دنیای تفنگهای بادی شکارچیمحور میشن.
- انرژی بسیار بالا، مناسب شکار حیوانات بزرگ.
- وزن پرتابهها بسیار زیاده، برد مفید محدودتر میشه.
- نیاز به تجهیزات تخصصیتر مثل تلمبه یا کپسولهای پر فشار.
✅ مناسب برای: شکارچیهای حرفهای، کاربران باتجربه و کار با PCPهای قدرتمند.
🔸 جدول مقایسهای کالیبرهای تفنگ بادی
| کالیبر | انرژی تقریبی (FPE) | کاربرد پیشنهادی | مزایا | نکات مهم |
|---|---|---|---|---|
| .177 (4.5mm) | 6 تا 12 | تمرین هدفگیری، تیراندازی تفریحی | دقت بالا، ساچمه ارزان، برد بلند | تأثیرگذاری کمتر در شکار، حساس به باد |
| .22 (5.5mm) | 12 تا 20 | شکار حیوانات کوچک (سنجاب، موش، خرگوش) | تعادل خوب بین دقت و قدرت، گزینهی محبوب | کمی کندتر از .177، اما قویتر و قابلاعتمادتر |
| .25 (6.35mm) | 25 تا 35 | شکار متوسط (صاریغ، راکون) | قدرت توقف بالا، مناسب شکار | نیاز به تفنگ بادی قوی (معمولاً PCP)، قیمت ساچمه بالاتر |
| .30 (7.62mm) | 40 تا 50 | شکار جدی در برد متوسط | ضربهزنندگی عالی، مؤثر در شکار | دقت کمتر در بردهای طولانی، تجهیزات گرانتر |
| .45 (11.43mm) | 100 تا 150 | شکار حیوانات بزرگ | قدرت بسیار بالا، قابل مقایسه با تفنگ گلولهای سبک | سنگین، پرمصرف، نیازمند تجهیزات پیشرفته مثل کمپرسور یا کپسول |
| .50 (12.7mm) | 150 تا 200+ | شکار سنگینترین اهداف (گراز، گوزن) | بیشینهی انرژی در دنیای بادیها | فقط مناسب کاربران حرفهای، قیمت بالا، تجهیزات خاص |
در ادامه سه جدول مقایسهای متنی آماده کردیم که کالیبرهای مختلف تفنگ بادی رو از نظر انرژی (FPE)، برد مؤثر (یارد) و قیمت متوسط هر ساچمه (دلاری) کنار هم نشون میده:
🔹 جدول اول: مقایسه انرژی تولیدی (Foot-Pounds of Energy – FPE)
| کالیبر | انرژی تقریبی (FPE) | سطح قدرت |
|---|---|---|
| .177 | 10 | کم (مناسب تمرین و تفریح) |
| .22 | 20 | متوسط (برای شکار سبک) |
| .25 | 35 | نسبتاً زیاد |
| .30 | 45 | بالا (شکار متوسط) |
| .45 | 120 | خیلی زیاد (شکار بزرگ) |
| .50 | 160 | حداکثری (حیوانات سنگین) |
🔹 جدول دوم: برد مؤثر تقریبی هر کالیبر (Effective Range)
| کالیبر | برد مؤثر (یارد) | توضیحات |
|---|---|---|
| .177 | 50 یارد | دقت بالا، تأثیرگذاری کمتر |
| .22 | 45 یارد | تعادل مناسب بین برد و قدرت |
| .25 | 40 یارد | قدرت بیشتر، برد کمی کمتر |
| .30 | 35 یارد | مؤثر در برد متوسط |
| .45 | 30 یارد | برد کمتر، ضربهزنندگی بالا |
| .50 | 25 یارد | مناسب شلیک از نزدیک |
🔹 جدول سوم: قیمت متوسط هر ساچمه
| کالیبر | قیمت تقریبی هر ساچمه (دلار) | برآورد هزینه |
|---|---|---|
| .177 | 0.03 | بسیار اقتصادی |
| .22 | 0.05 | همچنان مقرونبهصرفه |
| .25 | 0.08 | متوسط |
| .30 | 0.12 | نسبتاً گرانتر |
| .45 | 0.50 | گران |
| .50 | 1.00 | بسیار گران |
نکات تکمیلی از تجربه شخصی و جامعه کاربری:
🟢 دقت مهمتر از قدرت صرفه! حتی اگر قویترین تفنگ رو داشته باشین، ولی دقت نداشته باشه یا ساچمهی نامناسب استفاده کنین، نتیجهاش ناامیدکنندهست.
🟢 به محیط توجه کنین. اگر توی محیط شهری یا نزدیک همسایهها تمرین میکنین، کالیبر .177 خیلی مناسبتره چون صدا کمتره و احتمال خطر پایینتره.
🟢 باد نقش مهمی داره. ساچمههای سبک (مثل .177) توی باد بیشتر منحرف میشن. در فضای باز و بادخیز، بهتره سراغ کالیبر سنگینتر برین.
🟢 انتخاب نوع ساچمه (Pellet) هم بسیار مهمه. ساچمههایی با سر تخت، نوکتیز، یا Hollow Point برای کاربردهای مختلف طراحی شدن.
✅ نتیجهگیری: چه کالیبری برای چه کسی مناسب است؟
🔹 اگر تازهکاری یا فقط برای تفریح تیراندازی میکنی:
برو سراغ کالیبر .177.
ارزانترین ساچمهها، دقت بالا، برد زیاد و مصرف کم هوا رو بهت میده.
عالی برای تمرین، تیراندازی داخل حیاط یا باشگاه و حتی مسابقات هدفزنی.
🔹 اگر دنبال شکار حیوانات کوچک مثل سنجاب، خرگوش یا پرندگان مزاحم هستی:
انتخاب اولت باید کالیبر .22 باشه.
این کالیبر توازن خیلی خوبی بین دقت، قدرت و قیمت داره.
تقریباً همهکارهست و محبوبترین بین شکارچیان آماتور و نیمهحرفهای محسوب میشه.
🔹 اگر دنبال شکار حیوانات کمی بزرگتر مثل راکون یا صاریغ هستی:
کالیبر .25 رو در نظر بگیر.
ضربهزنندگی بیشتری داره و قدرت توقف بالاتری نسبت به .22 داره.
ولی دقتش کمی کمتره و نیاز به تفنگ بادی قویتر (معمولاً PCP) داره.
🔹 اگر میخوای شکار جدیتر انجام بدی یا حیوانات بزرگتری مثل بوقلمون، روباه یا حتی گراز شکار کنی:
برو سراغ کالیبر .30 یا بالاتر (.45 / .50).
اینا تو کلاس Big Bore Airguns قرار میگیرن، انرژی بسیار بالایی دارن و نیاز به تجهیزات حرفهای دارن (مثل کمپرسور و کپسول فشار قوی).
البته هزینهها هم بالاتر میره، ولی اگه دنبال عملکرد جدی هستی، ارزششو داره.
🔸 جمعبندی سریع:
| نوع استفاده | کالیبر پیشنهادی |
|---|---|
| تفریح، تمرین | .177 |
| شکار سبک | .22 |
| شکار متوسط | .25 |
| شکار جدی | .30 |
| شکار سنگین | .45 یا .50 |
🎯 حالا نوبت انتخاب شماست!
چه تیرانداز تازهکار باشی، چه شکارچی حرفهای، انتخاب کالیبر مناسب میتونه تفاوت بین یک شلیک موفق و یک فرصت از دسترفته باشه.
تو سایت کمان، بزرگترین مرجع خرید و فروش تفنگ بادی دست دوم در ایران، میتونی:
✅ تفنگ بادی متناسب با نیازت پیدا کنی
✅ قیمتها رو مقایسه کنی
✅ با فروشندهها مستقیم در تماس باشی
✅ یا حتی تفنگ خودتو برای فروش بذاری!
